Mình phân tích hơi dài một chút để mọi người thấy rủi ro thanh khoản nó ảo diệu và làm màu như thế nào.

Thế nào là rủi ro thanh khoản. Mình sẽ bàn về khái niệm rủi ro thanh khoản hẹp tức là funding liquidity. Funding liquidity là rủi ro do maturity mismatch nói đơn giản là vay ở kỳ hạn ngắn và cho vay ở kỳ hạn dài nhằm tăng tối đa NIM trong khoảng RWA cho phép của một bank.

Rủi ro thanh khoản là rủi ro mà ở đó bank thiếu tiền, thiếu tỷ lệ thanh khoản. Chiến lược rủi ro thanh khoản theo sách giáo khoa bao gồm:

+ Asset Liquidity Management: Bank mua tài sản thanh khoản rồi nếu thiếu tiền thì bán hoặc cầm cố tài sản thanh khoản để lấy tiền

+ Borrow Liquidity Management: Thiếu tiền thì đi vay thôi, thiếu bao nhiêu thì vay bấy nhiêu

+ Balanced Liquidity Management: Sử dụng kết hợp cả 2 cách bên trên

+ Source and Use of Fund Approach: Dự đoán nguồn tiền tương lai

+ Structure Fund Approach: Dự đoán cái dòng tiền từ tài sản

+ Liquidity Indicator Approach: Sử dụng các tỷ lệ thanh khoản để quản lý thanh khoản

Trong bank, người ta ứng dụng tất cả các strategy trên không trừ ra một cái nào, thế nó mới phức tạp, nhưng câu hỏi đặt ra lại là ôi như vậy có thiếu tiền không? Có rủi ro không?

Thiếu tiền đối với bank là một khái niệm mơ hồ. Thiếu tiền là không thể vay, ở đâu cũng không thể bán đi trái phiếu hoặc đơn giản bị SBV cho vào diện kiểm soát đặc biệt. Rủi ro thanh khoản điển hình đối với các bank Việt Nam là ACB. Ngày bầu Kiên bị bắt ACB tự nhiên bị thiếu tiền mà đang làm ăn bình thường.

Haha mình đố luôn một ông risk manager nào nghĩ ra kịch bản này. Cũng đố manager nào nghĩ ra Covid tới tự nhiên dân đi rút tiền mua mỳ tôm thế là tự nhiên cũng thành thiếu tiền đi vay loạn. Đó là rủi ro thanh khoản. Mà đã vậy thì rủi ro thanh khoản kiểm soát kiểu gì?

Vì không ai nghĩ ra phải kiểm soát như thế nào, các bác Basel tự nghĩ là thôi bây giờ dự trữ nhiều tài sản thanh khoản hơn tý. Thế là các bác đẻ ra Liquidity Stress Test, mục đích không phải là xem mất bao nhiêu tiền mà để xem phải dự trữ thêm bao nhiêu tài sản thanh khoản?

Mà nghĩ ra xong các bác cũng mơ hồ ràng buộc là bây giờ trong điều kiện thanh khoản xấu phải tính hết các yếu tố trong đó có cả yếu tố được cứu nữa. Vậy thì quay lại case bầu Kiên, bản chất ACB có xấu đâu chỉ là thiếu thanh khoản cục bộ. Cứu tý là xong. Vậy đâm ra rủi ro có còn đâu.

Vậy thì tóm lại các bác Basel viết thế cuối cùng là ràng buộc đống kịch bản rồi lại tính cả yếu tố được cứu vào thì cuối cùng mình chẳng hiểu rủi ro nó ở đâu luôn?

Tức là rủi ro thanh khoản nếu ở cấp độ riêng của bank Idosyncratic thì nó không bắt nguồn từ thanh khoản. Như trường hợp của ACB MSB thì nó bắt nguồn từ yếu tố khác còn nếu ở góc độ systemic thì trừ phi bạn là Hy Lạp không thì bạn chắc chắn được cứu.

Nên lâu nay rủi ro thanh khoản vẫn mang tính chất tuân thủ tức là xử lý tỷ lệ. Cuối năm cuối tháng bò ra mà xử lý. Ok thôi, nếu tôi tốt hơn thì tôi dự báo dòng tiền để tôi chủ động kinh doanh hơn còn tỷ lệ tôi vẫn để cận limit về thanh khoản, vậy nó mới đỡ chi phí. Hỏi ALM nào mà chưa từng phải đi xử lý LCR, LDR hay NVNHCVTDH là bank đó hoạt động đang dưới mức optimal...

Nói đi thì phải nói lại một tẹo rất nhiều mô hình trong rủi ro thanh khoản phục vụ được kinh doanh. Nếu tính core ổn, dự đoán dòng tiền ổn thì đỡ rất là nhiều chi phí luôn.

Cuối cùng mình chẳng biết TPbank xin được nhiều room không, chắc cũng nhiều, hoặc tư vấn khuyên ông áp dụng chuẩn này để ông bán được mình giá cao hơn không chứ chuốc chuẩn rủi ro thanh khoản vào đúng thật chỉ làm màu. Có thể an toàn thật nhưng cũng chỉ để làm màu thôi.