Liquidity trap (bẫy thanh khoản) là hiện tượng khi nới lỏng chính sách tiền tệ nhưng không thể kích thích đầu tư và tăng trưởng. Điển hình của liquidity trap đương nhiên là Nhật Bản. Sau 2 thập kỷ áp dụng QE (Quantitative Easing - nới lỏng định lượng) và chịu đựng liquidity trap, cuối cùng họ cũng đạt mục tiêu lạm phát. Việt Nam cũng đang đối mặt với một dạng liquidity trap kiểu Việt khá thú vị.

“Ngân hàng lên gặp doanh nghiệp mà doanh nghiệp lại cứ xua tay, không cần vốn. Không vay thì làm sao tháo gỡ cho doanh nghiệp? Doanh nghiệp tiêu thụ được hàng hóa hay không, nhưng cần có lộ trình, cách thức để tạm trữ, làm sao vẫn tiêu thụ được trong thời gian tới…”

Cái này chứng tỏ tín dụng BĐS (bất động sản) chiếm quá lớn, và tăng trưởng tín dụng các năm qua phụ thuộc hầu hết vào BĐS. Khi BĐS không giải ngân được, đương nhiên tín dụng chậm lại. Các công ty BĐS lớn thì nợ chồng chất, tiền TPDN (trái phiếu doanh nghiệp) không trả nổi, còn doanh nghiệp sản xuất lại không chiếm quá nhiều dư nợ, ít đòn bẩy (leverage), nên nếu không có đơn hàng, họ cũng không có nhu cầu vay để sản xuất thêm.

Đương nhiên, để thoát liquidity trap này, vai trò không nằm ở chính sách tiền tệ mà là chính sách tài khóa. Nói luôn, Nhật Bản là nước có thâm hụt tài khóa thuộc hàng cao nhất thế giới. Thực ra, mình không nghĩ Việt Nam còn thừa tiền được lâu đâu.