Mình nghĩ mọi người nên đọc bài về General Liquidity (thanh khoản chung) của mình để có cái nhìn tổng quan hơn về tỷ giá, dòng vốn, đừng chỉ tập trung vào thị trường chứng khoán. Việc BSR nhập hàng 600 triệu USD cũng tương đương ETF giải ngân 600 triệu USD. Samsung chuyển tiền về nước chẳng khác gì thắt chặt chính sách tiền tệ (CSTT). OK, giờ quy lại.
Nói đơn giản, từ năm ngoái đến giờ, nhiều chuyên gia coi tỷ giá là nguyên nhân cho các vấn đề trong nước và thị trường chứng khoán, vì thấy nó tăng cao. Nhưng nó liên quan thế nào trong bức tranh lớn về giá tài sản thì khó trả lời.
Ví dụ, từ đầu năm đến giờ, swap (hợp đồng hoán đổi) âm rất lớn, kỷ lục gần đây, nghĩa là chi phí nắm giữ tiền VND cao, vậy tại sao người ta vẫn giữ VND? Mình cũng nhiều lần đánh cược (betting) tỷ giá sẽ tăng như năm ngoái, nhưng bản chất tại sao lại betting thì cần logic, đúng không?
Quay lại năm 2022: Có mismatch (mất cân đối) cung tiền nội suy. Giá tài sản quy về cung tiền, tín dụng, lãi suất, thanh khoản. Tín dụng 10 tháng tăng 10%, cung tiền chỉ tăng 3.8% (con số có thể Google lại, đại khái lệch xa). Tổng cung tính bằng deposit (tiền gửi) trong hệ thống. Thiếu hụt nội suy cần bù ngoại suy. Cuối 2022, SBV bán FW (ngoại hối) 30 nghìn tỷ, tiền chảy ra hết. Chính sách bán FW khiến VND còn trong hệ thống, nhưng không sử dụng bình thường được, dẫn đến tỷ giá tăng, thanh khoản tỷ lệ nghịch, lãi suất tăng, giá tài sản giảm – không chỉ chứng khoán mà cả govibond (trái phiếu chính phủ), TPDN (trái phiếu doanh nghiệp) cũng giảm.
Năm nay khác: Cung tiền và tín dụng đều giảm mạnh. Tháng 7 tín dụng chỉ 4.3% (bài trước), thấp hơn tháng 6, cung tiền tăng nhẹ 3%. Nội suy cần thời gian bù, nhưng không lệch pha. SBV nới LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi), thanh khoản xông xênh (Interbank 2.5%, bài trước). Đợt trước mình thấy gap (khoảng cách) swap âm lớn, betting tỷ giá kéo đi sớm. Quả nhiên có net out (dòng tiền ra ròng), tỷ giá tăng qua 24,350 thật rồi.
Tại sao mình đặt cược? Nếu 5 tháng cuối năm mục tiêu tín dụng 14%, câu chuyện sẽ giống năm ngoái. SBV phải chắc chắn về flow (dòng tiền) mới để swap âm thế này. SBV cũng đang betting thôi, năm ngoái chờ dài cổ chẳng có tiền, nhưng năm nay chưa chắc. Vấn đề là: SBV nới LDR, cho phép dùng KBNN (Kho Bạc Nhà nước) funding (tài trợ) ngắn hạn, lãi suất dễ thở, nhưng siết SFL (nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn) xuống 30% từ tháng 10, làm COF (chi phí vốn) của Bank tăng. Gần đây xu hướng phát hành CD (chứng chỉ tiền gửi) tăng rõ, để xử lý SFL. Cuộc chiến chưa hạ hồi, thanh khoản có thể căng trên toàn intermarket (thị trường liên kết), trigger (kích hoạt) bán tháo tài sản đáng kể.
Bản chất tỷ giá tăng mạnh do net out + thiếu hụt cung tiền nội suy, vừa là nguyên nhân vừa là kết quả, dẫn đến outflow (dòng tiền ra) mạnh hơn. Không thể kết luận thị trường chứng khoán ràng buộc mật thiết với tỷ giá, mà cần nhìn đa chiều. Nhưng nếu thanh khoản intermarket căng, không loại trừ chứng khoán bị bán tháo.
Mình nghĩ cần xem xét xu hướng: BOT (cân bằng thương mại) thặng dư quá lớn, cuối tháng 8 là 20 tỷ USD, cực kỳ bất thường (chủ yếu do nhập khẩu giảm). Lượng tiền này không thể để không ở môi trường lãi suất thấp như Việt Nam (Interbank 2.5%). Bạn tự có câu trả lời rồi đấy.
Tóm lại, tỷ giá có tăng nữa không? CHẮC CHẮN!

1. Chắc chắn vì chỉ cần BOT lệch (nhập hàng build up - bổ sung hàng hoặc chuyển về nước).
2. Swap âm là điều kiện cần, điều kiện đủ là phải tiêu tiền (tăng trưởng tín dụng) thì tỷ giá mới tăng.
   Để kinh tế ổn (nhập nguyên liệu, tăng tín dụng), tỷ giá phải tăng và phải có net out.