Trong nhiệm kỳ của chị Hồng, cụm từ “linh hoạt,” “chủ động” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đây là điểm khá thú vị trong nhiệm kỳ của chị, bắt đầu từ năm 2021. Nhìn chung, theo đánh giá của mình, trong nhiệm kỳ này, SBV (Ngân hàng Nhà nước) có nhiều chính sách mới, nhưng cũng mang nhiều điểm thú vị.

Khởi đầu nhiệm kỳ là năm 2020 – một năm thành công mỹ mãn với chính sách thời kỳ Covid, nới lỏng toàn bộ. Nhưng sau đó là những năm sóng gió:

2021: Cực kỳ thành công nhưng không nhiều dấu ấn

SBV mua USD, hạ sàn mua tiếp, rồi mua thêm – 2021 có thể nói là năm cực kỳ thành công với cả nước vì mua được rất nhiều USD. Nhưng cuối năm 2021, dấu hiệu bắt đầu xuất hiện khi FED (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) pivot (chuyển hướng) với chính sách nới lỏng, kéo theo năm 2022 đầy biến động.

2022: Sai lầm nhưng cũng đưa ra nhiều vấn đề để sửa chữa

Năm 2022 khởi đầu với việc chậm thay đổi chính sách tiền tệ, một phần do phải duy trì thanh khoản để cứu chữa thời kỳ Covid kéo dài. Việc nới lỏng cung tiền nội suy khi không có cung tiền ngoại suy tạo áp lực lớn lên hệ thống.

Chính sách sai lầm:

Duy trì lãi suất thấp, swap âm đến giữa năm, dù FED đã tăng lãi suất mạnh (0.75%), gây áp lực cực lớn. Sai lầm lớn nhất của SBV là bán FW (ngoại hối) USD + rolling (gia hạn liên tục). Việc này khiến TT2 (vốn cấp 2) thừa VND nhưng thiếu USD trầm trọng, đẩy tỷ giá đội trần, làm bank (ngân hàng) khổ sở khi cân nguồn USD. Thiếu hụt USD khi outflow (dòng tiền ra) lớn là trách nhiệm của SBV. Việc suy giảm cung tiền ngoại suy cũng khiến cân đối nội suy rất khó khăn.

Sửa sai:

Sau đó, SBV chuyển từ bán FW sang bán Spot (giao ngay) + chặn trần bán USD, giúp thị trường ổn định. Kiều hối về, SBV thả lỏng từ cuối 2022 đến đầu 2023.

Dở hơi:

Thanh khoản sau outflow và vụ kiểm soát đặc biệt (KSĐB) với SCB cực kỳ căng thẳng. Nhưng SBV lại làm căng hơn bằng cuộc họp ép các bank cân LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi), chỉ dùng LDR TT1 (vốn cấp 1), và cảnh báo sẽ có thông tư điều chỉnh LDR.

Nhưng đã nhận ra và có chính sách hay đầu 2023:

SBV nhận ra việc siết LDR chỉ làm căng thêm thanh khoản vốn đã căng. Họ lập tức sửa LDR, tính một phần TGKB (tiền gửi không kỳ hạn) vào LDR. Mình đánh giá đây là quyết sách đúng đắn nhất của SBV đến thời điểm này. Vì không chỉ tận dụng nguồn tiền thừa của KBNN (Kho Bạc Nhà nước) trong bối cảnh giải ngân công khó khăn, mà còn giảm áp lực hệ thống hiệu quả và nhận ra kịp thời.

Một sự đúng đắn lớn:

Một chính sách nhỏ nhưng rất hay dưới thời Thống đốc mới là giảm vai trò của các lãi suất không thực sự cần thiết như BILL RATE (lãi suất tín phiếu) hay OMO RATE (lãi suất thị trường mở). SBV thả lỏng lãi suất trúng thầu để điều tiết theo thị trường hơn, giúp tối ưu hóa COF (chi phí vốn) cho tất cả các bên.

2023: Một sự thả lỏng có thực sự cần thiết?

Năm 2023 khá thú vị khi có giai đoạn lãi suất được release (thả lỏng) kéo dài, đồng bộ với việc lãi suất TT1 (vốn cấp 1) được regulate (điều chỉnh) mạnh, kết hợp thả lỏng LDR, khiến mọi thứ thực sự rất… lỏng.

Đến thời điểm này, đây là chính sách hợp lý, nhưng chắc chắn sẽ có nhiều áp lực trong thời gian tới.