Có một câu hỏi thú vị trong group mà mình nghĩ sẽ rất đáng bàn nếu sàn trái phiếu (bond market) đi vào hoạt động, đó là cách định giá trái phiếu thả nổi (floating bond). Mình lấy ví dụ cụ thể cho dễ hiểu nhé. Giả sử tại thời điểm 0, bạn mua trái phiếu VinhFood kỳ hạn 3 năm (3Y) với lãi suất thả nổi. Kỳ đầu tiên là fixed (cố định) 10%, các kỳ sau là LSTK Big4 (lãi suất tham chiếu của 4 ngân hàng lớn) + 3.5%, với giả định LSTK Big4 hiện tại là 6.5%. Bạn mua đúng mệnh giá (Par, FV = PV = 100). Cuối kỳ đầu, bạn nhận lãi 10% và lãi suất được reset (điều chỉnh lại).

Bây giờ, 6 tháng sau khi mua, bạn định giá trái phiếu này, thì số tiền bạn phải trả cho nó là bao nhiêu? Nếu mua đơn giản, mình cộng dồn lãi là mệnh giá + lãi = 100 + 5 = 105, nghĩa là mình chấp nhận luôn rủi ro lãi suất của các kỳ sau. Trong sách giáo khoa tài chính (CFA), trái phiếu thả nổi luôn có giá bằng FV (mệnh giá) tại các thời điểm fixing (điều chỉnh lãi suất). Nếu định giá theo CFA:

PV = (FV + C) / (1 + R)^0.5 = 110 / 1.1 = 104.88

Giá này tương đương giả định lãi suất các kỳ sau vẫn fix ở 10%:

PV = C / 1.1^0.5 + C / 1.1^1.5 + (C + FV) / 1.1^2.5 = 10 / 1.1^0.5 + 10 / 1.1^1.5 + 110 / 1.1^2.5 = 104.88

Mình muốn nhấn mạnh rằng nếu bạn fix một mức giá cố định cho trái phiếu thả nổi, bạn sẽ chịu rủi ro lãi suất của các kỳ sau.

Thực tế thì đơn giản hơn. Người bán, thường là đại lý, sẽ quote (đưa ra giá) cố định cho khách, khách khỏi phải đắn đo. Ví dụ trong trường hợp này, lãi suất bán có thể khoảng 8%, và đại lý nhận rủi ro khi lãi suất giảm, tương đương:

PV = 10 / 1.08^0.5 + 10 / 1.08^1.5 + 110 / 1.08^2.5 = 109.28

Tóm lại: Khi mua trái phiếu thả nổi, bạn đã chịu rủi ro lãi suất của các kỳ sau, khi lãi suất được chỉnh lại, chẳng có gì phức tạp cả. Và không ai dùng hàm PRICE trong Excel để định giá trái phiếu thả nổi đâu. Vậy thôi. Khi sàn trái đi vào hoạt động, mình không biết bên nào sẽ chịu phần fixed lại giá này, nếu không, mọi cách quote giá cố định cho trái phiếu thả nổi sẽ trở thành vô nghĩa.