2 tháng trước, flow (dòng tiền) đúng là vào mạnh, và khi tỷ giá đi từ 25,450 VND/USD xuống khá nhanh, thì nhìn chung tỷ giá đi xuống khi có flow là điều dễ hiểu. Nó đơn giản chỉ là có nhiều tiền USD để giảm thôi. Nhưng mình cũng không khen SBV (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) điều hành hay gì đâu. Vì đơn giản là họ không điều hành. Chỉ là có tiền về, áp lực bên ngoài cũng giảm, thế là có tiền, nhưng nhìn chung SBV mạo hiểm.

Ngay khi tỷ giá hạ, việc ngừng bill (giấy tờ có giá) không roll (tái phát hành) là một hành động khá mạo hiểm. Mình nhớ mình từng nói ở đây: https://www.tiktok.com/@khanhs.../video/7407396778951150881. Tóm tắt thì: Market (thị trường) nhiều VND với hành động của SBV, nhưng có USD để cân đối không thì không biết. Nếu không có USD để cân đối, hệ thống lại thừa thanh khoản, swap (hoán đổi lãi suất) lại âm sâu, và nó sẽ tạo điều kiện cho outflow (dòng tiền ra), khiến tỷ giá tăng mạnh.

Nói chung là không đúng framework (khung quản lý) lắm. Đại khái, từ sau Covid, cụ thể từ sau 2022, cái framework tỷ giá của họ rộng quá. Rộng như thả nổi luôn rồi. Năm 2022, tỷ giá đi 10%, với lại bán tổng cộng 21 tỏi (21 tỷ USD), trong đó 31 tỏi fwd (hợp đồng kỳ hạn) hủy 10 tỏi.

Rồi 2023, swap âm kỷ lục, flow +6 tỏi (6 tỷ USD), nhưng tỷ giá cuối năm lại đi thêm 3%. Tới hiện tại cũng thế, đi thêm 5%, rồi giảm, rồi lại đi 5%. Cảm giác như SBV đang điều hành, nhưng không theo khuân mẫu gì giống ngày xưa. Ngày xưa, cứ thừa là hút (rút tiền), thiếu là đẩy (bơm tiền). Có khi đang bill outstanding (giấy tờ có giá đang lưu hành) tự nhiên lại thiếu tiền, thế là vừa bill vừa OMO (Open Market Operation – nghiệp vụ thị trường mở), nhưng gần như ít có swap âm hơn. Hạn chế swap âm. Mình nhớ đợt âm sâu lắm thì cũng chỉ có 2017-2018. Về sau tưởng bài học kinh nghiệm không dám để âm nữa, nhưng không, vẫn âm. Và tất nhiên, kèm với việc để âm swap là cái level (mức) can thiệp khá khó hiểu, khoảng ±5%.

Chưa kể, đoạn điều hành khó hiểu về nâng trần (biên độ tỷ giá) liên tục – SBV cũng hiểu rằng nếu để biên độ can thiệp rộng quá, thì tỷ giá sẽ chạy trong biên độ này. Và vì posi (vị thế) hệ thống nhìn chung mỏng (do nhiều nguyên nhân), thì tỷ giá sẽ chạy rất rất nhanh, chỉ cần outflow 1 bio (1 tỷ USD) là chắc phải tới gần trần. Đâm ra, framework lâu nay và cách họ ứng xử với market rất khó hiểu.

Nhìn đi nhìn lại, cái này đúng là gây cho người phân tích như mình những khó chịu nhất định trong cách ứng phó, và hệ lụy rất mệt, vì thậm chí FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) không thực sự thích thú với việc tỷ giá như thả nổi này, nhất là các giao dịch của họ chủ yếu vẫn là USD/VND.

Nhìn chung, các vấn đề ở TT1 (thị trường tiền tệ ngắn hạn), SBV xử lý khá ok (nới LDR – Loan-to-Deposit Ratio, tái cơ cấu nguồn vốn, khuyến khích M3…). Nhưng ở TT2 (thị trường tiền tệ dài hạn), các vấn đề thị trường có vẻ làm khó họ hơn. Nên chung quy lại, khi giảm thì không khen, khi tăng thì không chê. Vì giờ họ để khoảng (biên độ) quá rộng. Rộng như thả nổi rồi còn đâu!