[LƯU Ý: BÀI VIẾT CHỈ CHÊ, NẾU KHÔNG HỢP THÌ BẠN LƯỚT QUA]
Cũng như định kỳ, vào cuối năm mình sẽ viết một tóm tắt khó hiểu về vĩ mô 2024. Nếu muốn đọc các năm trước, đây là 2022: https://shorturl.at/pEud6, và đây là 2023: https://shorturl.at/HVTEp. OK, giờ thì bắt đầu:

Cuối 2023, SBV (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) lúc đó vẫn khá chill (thư giãn) với context (bối cảnh) lúc đó, dù có đợt tăng tỷ giá và thiếu thanh khoản vào tháng 11/2023 do không hoãn lộ trình SFL (Stable Funding Liquidity – thanh khoản tài trợ ổn định) nữa. Nhưng nói chung, mục tiêu +3% tỷ giá vẫn khá OK, cuối năm xử lý tín dụng cũng tạm ổn – nhưng đó là 2023. Bây giờ ta tới với đầu 2024.

Nói chung, như cảnh báo ban đầu, note này rất là khó chịu. Đầu tiên, phải nói SBV thiếu khả năng phân tích về lãi suất Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ). Thiếu trầm trọng. Đầu 2024, FED có một path-rate (đường lãi suất) tương đối đẹp, dự kiến hạ lãi suất vào tháng 6, trước đó tháng 4 hạ pace (tốc độ) QT (Quantitative Tightening – thắt chặt định lượng) từ 60 xuống 25. Nói chung, viễn cảnh bình thường hóa sẽ kết thúc trong nửa đầu năm. Nhưng ờ, đó là họ tính, thực tế tới tận tháng 10/2024 mới hạ lãi suất, còn QT thì chưa kết thúc.

(Đấy, lại phải nhắc lại chút, Admin có ăn được 30 củ mà mới đòi 20 củ, chưa đòi 10 củ từ cú bet (đặt cược) về hạ lãi suất và kết thúc QT. Muốn đọc thêm về cú bet đó, xem ở đây: https://shorturl.at/lfJXz)

Rồi quay lại với SBV, thiếu khả năng phân tích đã đành, họ còn kém trong phản ứng với biến động này. Ngay từ lúc FED chưa có ý định kết thúc quá trình normalization (bình thường hóa), việc đầu tiên đáng ra phải là phối hợp với KBNN (Kho bạc Nhà nước) để hút cạn lượng dư trong hệ thống, nhưng SBV say no (từ chối). Tất nhiên, khi nhận ra thì quá muộn, vì quá trình issue (phát hành) T-bill (trái phiếu Kho bạc) một lượng lớn cỡ vài trăm nghìn tỷ (k bio) thì phải mất hàng tháng trời, chứ không phải vài ngày ngắn ngủi. Thế là đúng mất 2 tháng, từ ngày bán USD đầu tiên 22/04 tới tận tháng 6, tổng khối lượng bán hơn 6 tỷ USD (6 tỏi), bằng số mua 2023, thì quá trình hút mới kết thúc.

Đấy là mình đang còn nói giảm nói tránh về chuyện họ 2 lần nâng trần bán trong 1 tuần, khiến tỷ giá đi 2%/3 ngày. Nếu Việt Nam có framework (khung quản lý) inflation-target (mục tiêu lạm phát), thả nổi tỷ giá thì bình thường, nhưng tất nhiên rồi, chúng ta là FX-target (mục tiêu tỷ giá), mục tiêu hàng đầu của central bank (ngân hàng trung ương) là ổn định tỷ giá. Quyết định nâng trần bán 2 lần/tuần này, nếu so về độ sai lầm, không khác mấy quyết định bán forward (hợp đồng tương lai) năm 2022. May là năm nay 2 quả vừa bán vừa nâng trần, nhưng là bán spot (giao ngay), chứ bán fw không biết hậu quả thế nào. Đấy nhé, chưa kể thi thoảng lại thấy phát biểu so sánh tỷ giá USDVND với vài nước inflation-target, thôi thì cũng chịu.

Lại một vấn đề nữa, SBV năm nay phối hợp cực kém với KB. Mấy lần mua USD rồi tiền KB đi vào đi ra hệ thống toàn đúng lúc không nên vào. Cái này hơi sâu xa tý, nhưng tóm lại vẫn một từ: KÉM, à hai từ: YẾU và KÉM.

Đấy, tóm lại: Phân tích kém + phản ứng chậm + phản ứng sai => tỷ giá tăng + bán 6.6 tỷ USD.
Đoạn sau, đầu tháng 10, câu chuyện tương tự lặp lại: release (giải phóng) hết tiền, tỷ giá tăng => bán, 2 tuần cuối bán thêm hơn 2 tỷ USD, gần 3 tỷ USD, chốt lại là bán 9.4 tỷ USD, tỷ giá tăng 5%. JUST YẾU VÀ KÉM.

CHƯA HẾT 1:
Một trong những quyết định của SBV mình cho là khó hiểu nhất trong sự nghiệp analyst (phân tích) về chính sách tiền tệ: liên tục để swap (hoán đổi lãi suất) âm, ngay cả khi phải bán USD, ngay cả khi đã hút ráo bill vào tháng 6. Ngay khi có flow (dòng tiền) để kéo tỷ giá xuống, việc đầu tiên SBV làm là thả hết lượng bill ra. Thế là tới tháng 7, ON swap (swap qua đêm) lại âm 2%. Nhắc đi nhắc lại chuyện này, chưa lần nào SBV thực hiện để swap âm mang lại hiệu quả chính sách đáng kể, toàn thấy đau thương như 2018, 2022, và ngay cả cuối 2023, swap âm cực mạnh, tỷ giá tăng tới 2024 vẫn vậy. Nói chung, cái này là kém trong điều hành. Như 2023, swap âm kỷ lục, nhưng tín dụng tăng thấp, tới cuối năm còn chưa được 10%. Vậy nên cái lý thuyết hạ lãi suất => thúc đẩy tín dụng là không đúng. Vậy mà vẫn bám vào được, cũng đến chịu. Đấy, nên việc ngay cả khi bán USD mà swap vẫn chỉ giữ về 0 là cực kỳ ngứa mắt người phân tích.

CHƯA HẾT 2:
Ngoài chuyện trên TT2 (thị trường tiền tệ 2) cực kỳ sai lầm, chậm chạp tới tận hiện tại, vấn đề trên TT1 (thị trường tiền tệ 1) cũng chẳng sáng sủa hơn. Cái duy nhất mình nghĩ nên khen “một chút” là cách xử lý nguồn của bank (ngân hàng) trong hệ thống, không biết có phải từ SBV không, nhưng việc chuyển từ M2 (cung tiền M2) sang M3 (cung tiền M3) chắc chắn là một dịch chuyển hợp lý. Mình đã nói khá nhiều lần về việc chuyển nguồn này, có thể đọc lại trên page (https://shorturl.at/DUrwH).

Suy cho cùng, vấn đề xử lý này vẫn là do hệ thống phải nuôi quá nhiều zom (zombie – doanh nghiệp zombie), những zom này cắn hết vào TSC (tài sản có), làm tăng COF (Cost of Funds – chi phí vốn) khủng khiếp cho hệ thống. (Cái này có thể xem qua BTVN của học viên mình post mấy hôm trước.) Mấy ngân hàng TMCP (thương mại cổ phần) chắc chắn NIM (Net Interest Margin – biên lãi ròng) giảm, COF nói chung tăng. Cái sự gọi là xử lý kiểu nuôi zom này nói chung là cố hữu. Gần đây mình có viết một bài so sánh hệ thống ngân hàng Việt Nam và quốc tế: Tại sao họ đòn bẩy cao thế, vốn ít thế nhưng CAR (Capital Adequacy Ratio – tỷ lệ an toàn vốn) lại cao thế, còn Việt Nam thì ngược lại. Có thể đọc ở đây (https://shorturl.at/lhtyG). Nói chung, cái này cũng nên trách SBV, vì rõ ràng cách nuôi zom này chính là cách SBV áp dụng cho việc xử lý bank 0 đồng hơn 10 năm qua, và gián tiếp khiến giá BĐS (bất động sản) tăng. Đấy, thế nên mình lại question (đặt câu hỏi) thêm: Đang loạn xà ngầu thế này, Basel III để làm gì? Chả để làm gì. Just hề.

Định viết chưa hết 3, nhưng thôi, chê nữa chả để làm gì, chê cả năm rồi, chê thêm người ngoài sẽ nói này nọ thôi.
Vấn đề là ở chỗ 2025 nó chưa thể kết thúc, và hệ lụy thì cứ thế cứ thế thôi.