[Công điện số 03/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ]
Mọi người có thể đọc part I (phần 1) tại đây: https://shorturl.at/uol8W. Và tại sao mình lại đi phân tích chỉ một văn bản công điện chứ không phải văn bản luật, thông tư (TT), nghị định (NĐ) nào đó như bình thường? Vậy tại sao lại vậy? Mọi người đọc note (ghi chú) ngắn tại đây để hiểu thêm: https://shorturl.at/R7WuH.

Trước tiên, mọi người phải hiểu rằng hầu hết tất cả các khoản vay của hệ thống đều được thế chấp bằng BĐS (bất động sản), kể cả vay ngắn hạn (vld) hay dài hạn, mục đích vay là gì thì việc thế chấp bằng BĐS là điều đương nhiên.

Tiếp theo, cần hiểu trong ngân hàng (bank), 3 vấn đề sau gần như tách biệt: PHÂN LOẠI NỢ - TRÍCH LẬP NỢ - XỬ LÝ NỢ. Ba vấn đề này gần như hoàn toàn tách biệt nhau. Tất cả các văn bản luật cho tới thời điểm hiện tại vẫn chỉ dừng lại ở: PHÂN LOẠI - TRÍCH LẬP TỐI THIỂU theo quy định. Cái này dẫn tới một hệ quả là chỉ cần trích lập hết thì tài sản đó đã ra ngoài ngoại bảng (off-balance sheet). Mà ra ngoại bảng rồi thì không còn ảnh hưởng tới cân đối (balance). Dẫn tới các trường hợp như NVL (Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cho vay xong, trích lập hết rồi tống ra ngoại bảng, thích làm gì thì làm. Có những tài sản nằm ngoài ngoại bảng 20 năm mà không giải quyết được vì thế.

Hệ quả này vô tình tác động vào phần COF (Cost of Funds – chi phí vốn) không phải trực tiếp trên cân đối mà gián tiếp, thông qua việc tài sản ngoại bảng giảm giá thì lợi nhuận có thể về sau sẽ giảm xuống. Thực tế, ra ngoài ngoại bảng rồi đúng là phải chờ bán để xử lý, nhưng bản chất có rất nhiều tài sản không bán được, mà để càng lâu càng không bán nổi. Thế mới có chuyện nhiều tài sản (TS) tồn tại 20 năm ngoài ngoại bảng. Có ví dụ rất điển hình, hay thi thoảng được đào lại, như nhà máy VINAXUKI hay vài khu đô thị mọc rễ quanh Hà Nội (HN), nói chung là không bán nổi.

Tức là, nếu xét trên khía cạnh cân đối rộng, phần này chắc chắn tốn cost (chi phí), cái cost của nó không hiển thị lên cân đối nhưng lại gián tiếp làm cho cân đối thiếu thanh khoản (liquidity) => [Công điện số 03/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ].

Chuyện là vậy thì liên quan gì tới chuyện trên? Nói chung, như đã nói, việc thanh tra, kiểm soát về định giá dự án BĐS một phần lớn khiến giá BĐS về đúng với thực tế, và những tài sản tồn đọng trên ngoại bảng phải được xử lý. Dù chỉ là công điện, nhưng ít nhất giờ các ngân hàng sẽ quan tâm hơn tới vấn đề xử lý. Hy vọng SBV (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) sẽ ra luật về xử lý, bắt đầu từ công điện này. Dù là bất kỳ động thái nào, dù nhỏ nhất, việc này cũng tăng tính “lỏng” trên cân đối, là vô cùng cần thiết. Đấy, dần dần sẽ không còn mấy nghịch lý kiểu năm nào cũng lãi nhưng đùng một cái khánh sinh doanh nghiệp (ksđb) nữa.