Admin thấy trên Group Toxic tranh luận về xếp hạng tín dụng nhiều quá. Mình mới nói vấn đề này một chút. Dù đã viết nhiều bài về chuyện này, mình vẫn khẳng định lại: xếp hạng tín dụng ở Việt Nam không để làm gì… Vì sao?

Đầu tiên, cần nói về lý do cần xếp hạng ở các thị trường khác. Khi bạn quản lý danh mục 200 trái phiếu hoặc tài sản dạng fixed income (thu nhập cố định), bạn quan tâm điều gì? 1) Đương nhiên là nó phải sinh lời, 2) Nó phải có mức vỡ nợ mà bạn có thể handle (xử lý), tính bằng PD (Probability of Default - xác suất vỡ nợ) * LGD (Loss Given Default - tỷ lệ mất mát khi vỡ nợ) * EAD (Exposure at Default - mức độ phơi nhiễm khi vỡ nợ).

Vậy xếp hạng để làm gì? Để tính được mức độ này, bạn cần một cái gọi là rating matrix (ma trận xếp hạng), có thể tham khảo ở đây: https://am.jpmorgan.com/.../leveraging-rating-transition.../. Nói chung, cái này FRM I (Financial Risk Manager Level I) cũng học. Nó đưa ra xác suất vỡ nợ của trái phiếu, từ đó tính ra Expected Loss (EL - kỳ vọng lỗ). Vậy rating (xếp hạng) chung quy là để quản lý danh mục cho mục đích của người mua. Còn với người phát hành, mục đích là huy động vốn.

Ví dụ ở Việt Nam, rating VIC (Tập đoàn Vingroup) được không? Chắc chắn được. Nhưng kết luận xác suất vỡ nợ của VIC thì sao? Chắc chắn không. Tương tự với NVL (Novaland), TCB (Techcombank)... Nói chung là rating cho vui thôi.

Thêm một điểm quan trọng nữa: người mua cái rating này thực chất là người phát hành trái phiếu. Trái phiếu mà là của TCTD (tổ chức tín dụng) thì không cần phát hành mới bán được, và người mua TP (trái phiếu) TCTD cũng không cần xếp hạng. Vậy người phát hành không cần xếp hạng mà vẫn bán được thì xếp hạng… để làm gì?

Còn với người bán là doanh nghiệp, cái họ cần là huy động vốn. Rating xong có người mua không? Không có người mua thì cũng bằng… không. Nếu muốn có người mua, quan trọng nhất là… tìm khách. Mà market (thị trường) Việt Nam bé tý, khách mua ngoại lại đòi Moody’s, S&P (Standard & Poor’s), chứ ai lại đòi VIS (Vietnam International Securities). Trừ khi VIS đóng được dấu của bọn kia (rating này tương đương S&P), thì trái phiếu mới go global (vươn ra toàn cầu), không thì… thôi. Tôi rate làm gì? Go global tìm luôn Credit Suisse để nó mua cho xong.

Với người mua tổ chức thì sao? Họ quản lý danh mục chỉ 10 trái phiếu, điều quan trọng là không một trái nào trong số này vỡ nợ. Bạn cần 10 trái đó sống, chứ không phải quản lý lô 100 trái. Bạn cần nắm đầu 10 trái đó, nếu chết thì xử lý TSĐB (tài sản đảm bảo) luôn. Khi vỡ thật, người ta cần cầm TSĐB xử lý ngay, chứ ai cần… xếp hạng. Chung quy lại là tín dụng.

Nên tóm lại, xếp hạng ở Việt Nam đang làm những thứ… chẳng ai cần.