Có thông tin mới nhất là VIC (Vingroup) được Thủ tướng giao làm dự án trọng điểm. Mình thấy cũng bình thường thôi. Với trường phái của mình, mình không bao giờ mua VIC, dù có chờ đến năm sau nữa mình cũng không mua. Các cuộc thảo luận về VIC thường có màu sắc khác so với phân tích cổ phiếu thông thường, đôi khi nói về VIC, dù tiêu cực hay tích cực, cũng dễ bị gán mác.

Đúng là VIC không phải cổ phiếu thông thường. VIC giống như cổ phiếu quốc gia. Gần như không thể định giá hay phân tích. Mình hay ví von mua VIC như nuôi… – bạn không thể biết khi nào VIC tăng, nó không phải cổ phiếu giá trị hay tăng trưởng. VIC đơn giản là không thể phân tích.

Quay lại chuyện tại sao mua VIC lại thành “buy a nation” (mua cả một quốc gia). Nghĩ xem, còn lĩnh vực nào VIC không có mặt đâu: từ sản xuất công nghiệp, dịch vụ, BĐS (bất động sản), du lịch, bán lẻ… và giờ là hạ tầng trọng điểm quốc gia. Vinpearl sắp lên sàn mà vốn hóa còn lớn hơn MSN (Masan) – chuyên sản xuất hàng thiết yếu – thì hơi cấn, nhưng gần như không thể định giá một quốc gia.

Tính chất quốc gia của VIC không chỉ ở chuỗi giá trị, mà còn ở nhiều đặc điểm khác: từ cách trả cổ tức (bạn sẽ luôn có tăng trưởng) đến cách sử dụng nguồn… VIC không còn là cổ phiếu mang đặc thù ngành để phân tích. Thực ra chẳng ai phân tích VIC cả.

Từ góc độ top-down (phân tích từ trên xuống) mà mình hay dùng làm kim chỉ nam, càng khó nói về cổ phiếu này. Dù VIC là “buy a nation,” nhưng lại không đại diện nhiều cho chỉ số, không mang tính đại diện chỉ số, độ volatile (biến động) lớn, với Beta (hệ số tương quan với thị trường) = 0 ở nhiều thời điểm. Rất khó tiếp cận top-down từ đây.

Kết luận của mình là mình không biết. Mình chỉ chắc chắn một điều: một quốc gia như Việt Nam không thể fail (thất bại), giống như VIC được coi là “too big to fail” (quá lớn để sụp đổ). Vì dài hạn VIC không fail, nên ta có thể chọn đơn giản hơn: đồng hành với bạn của VIC từ xưa đến nay… logic và dễ hiểu.

Thực tế, nhóm Big4 hay vài bank (ngân hàng) khác cũng có khách hàng lớn thuộc diện “too big to fail,” nên thật kỳ lạ khi nói “bank là cổ phiếu phòng thủ.”