Gần đây mình đọc một bài mô tả lạm phát VN-US, thấy vấn đề này khá phức tạp, nên điểm qua vài khía cạnh lý thuyết chút. Lưu ý: Chống chỉ định cho PHO INDEX, XANG INDEX, ĐẤT CÁT INDEX… hay các loại index (chỉ số) khác ngoài CPI (Chỉ số giá tiêu dùng).

AD-AS:
Model AD-AS (Aggregate Demand-Aggregate Supply) giúp mô tả lạm phát từ việc kích thích tổng cầu hoặc suy giảm tổng cung. Nhưng khổ nỗi, nó nói về mức giá nói chung, còn thực tế ta tính qua một rổ hàng hóa khác nhau.
Vì vậy, tính cứng của giá hàng hóa và việc giá bị ảnh hưởng bởi side cung (giá nguyên vật liệu, yếu tố sản xuất) hay side cầu (tổng cầu, nới lỏng tiền, kích thích chi tiêu) còn phải xem xét kỹ.

Monetary Theorist:
Cha đẻ của Monetarist Theory (lý thuyết tiền tệ), Milton Friedman, khẳng định lạm phát là hiện tượng của tiền. Tiền bơm ra nhiều quá, vượt hàng hóa, thì gây lạm phát. Các môn đồ sau ông hay dùng công thức SGK: MV = PQ.
Đấy, cái này mới lú, vì tính cứng nhắc của giá hàng hóa khiến độ trễ tăng giá khác nhau. Phải hút tiền lâu mới thấy lạm phát hạ. Rồi chuyện MV còn ì xèo giữa cung tiền nội suy hay ngoại suy, tốc độ lưu chuyển ảnh hưởng thế nào bởi lãi suất. Trong nền kinh tế mở, chuyện này càng phức tạp.

Relative PPP:
Cái này không tập trung mô tả lạm phát, mà chỉ liên hệ lạm phát với tỷ giá. Relative PPP (Purchasing Power Parity - ngang giá sức mua tương đối) đơn giản là: nếu lạm phát Mỹ 2%, Việt Nam 5%, thì tỷ giá tăng 3%. Mối quan hệ này dùng để tính tỷ giá hối đoái thực (REER). Hài hước, nhưng như trên, không phải hàng hóa nào cũng giống nhau. Cái này đúng trên lý thuyết thôi. Ngày xưa thằng bạn mình tính, kết luận VND undervalue (được định giá thấp) v~%, nhưng từ đó VND mất giá 15% rồi.

Thú vị:
Mình nhớ năm ngoái, Quốc hội chất vấn Thống đốc: “Tại sao lạm phát không tăng mà lãi suất tăng?” Hay như hôm qua, mình hỏi học viên: “Tại sao FED mất thời gian lâu, lãi suất cao mà chưa xử lý xong lạm phát, trong khi SBV không tăng lãi suất, chẳng làm gì, mà lạm phát vẫn bình thường?” Đáp án nằm đâu đó trong “assumption” (giả định) của các lý thuyết trên. Cuối tuần học bài chút xem nào.
Chia mấy cái hình rời rạc làm gợi ý nhé.