1. Điều kiện tiên quyết đầu tiên của phá giá
Đầu tiên, cần hiểu thế nào là phá giá. Cụm từ này chỉ xuất hiện ở một vài quốc gia sử dụng FX-Rate Target (mục tiêu tỷ giá) làm cơ sở điều hành, ví dụ như Trung Quốc, Việt Nam, Hồng Kông, hay Singapore – thực sự mới có thể nói về điều này.

2. Điều kiện tiên quyết thứ hai
Đó là tính chủ động trong phá giá. Một đồng tiền nói chung vẫn phụ thuộc vào cung cầu – người ta cần sử dụng đồng tiền đó và lượng tiền của đồng tiền đó trong ngoài hệ thống. Ví dụ, nếu VND (đồng Việt Nam) nhiều hơn USD trong hệ thống thì tỷ giá tăng, còn nếu VND ít hơn thì tỷ giá giảm. Tương tự với CNY (Nhân dân tệ) và USD. Phá giá là làm tăng lượng tiền CNY trong hệ thống. Vậy làm sao biết được chênh lệch này ở mức độ nào? Nói chung, cái này sẽ thông qua swap (hoán đổi lãi suất). Nếu có chút kiến thức, có thể hiểu hiện tại CNY cực kỳ thừa. Hiện tại, CCS (Cross-Currency Swap – hoán đổi chéo tiền tệ) SOFR (Secured Overnight Financing Rate – lãi suất tham chiếu Mỹ) vs CNY fixed (cố định) chỉ ở mức 1.5%/5Y – mức độ này cho thấy vốn dĩ CNY cực kỳ thừa trong system (hệ thống).

Quay lại, tính chủ động này chính là làm tăng cung tiền trong hệ thống. Ví dụ, CNY phá giá thì PBOC (Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc) sẽ cố gắng mọi cách để tăng lượng CNY trong hệ thống. Gần đây, PBOC công bố một vài điểm thú vị, ví dụ như sẽ mua lại Govibond (trái phiếu chính phủ) nếu cần. Mình đánh giá, sớm muộn họ cũng sẽ chuyển sang một chính sách giống Nhật hơn, với kỳ hạn QE (Quantitative Easing – nới lỏng định lượng) không giới hạn. Nói chung, với nguồn DTNN (dự trữ ngoại hối) dồi dào, chuyện depreciation (phá giá) là dễ – đơn cử là trước đây Trung Quốc vẫn mua bán và thường xuyên nằm trong currency manipulation list (danh sách thao túng tiền tệ) (như bài báo trên Reuters). Nhưng vấn đề ở chỗ là hiệu quả của chính sách này.

3. Hiệu quả của phá giá
Lâu nay, việc phá giá trở thành đặc trưng trong chính sách của PBOC. Fixing (lãi suất cố định) CNY là một công cụ tương đối hiệu quả so với quả tỷ giá trung tâm của SBV (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam). Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu việc này có còn hiệu quả?

Quay lại, việc phá giá CNY có thực sự cần thiết khi thực tế lãi suất (ls) CNY xuống quá thấp, thấp tới mức thật sự khó hiểu và kéo dài mãi. Vậy CNY thấp nữa để làm gì? Trong khi mục tiêu của họ là tăng chi tiêu (C – consumption), việc này nên làm mạnh CNY hơn để chi tiêu được nhiều hơn, chứ sao lại phá giá tiền thì cũng khó hiểu.

Công nhận rằng việc phá giá lâu nay mang lại cho hàng hóa của họ sức mạnh khủng khiếp về cạnh tranh trên thế giới. Nhưng với các mức đánh thuế vài trăm % từ chính quyền Trump, điều này liệu còn hiệu quả?

4. Tác động của phá giá tới VND
Nói chung, tác động của việc CNY phá giá vẫn bỏ ngỏ, vì đây là mối quan hệ phức tạp, với nhiều hệ quả đã được chứng minh trong giai đoạn trước khi tổng thống Trump cầm quyền. Nhưng nhìn chung, nó sẽ đem lại hệ quả chưa mấy dễ chịu trong thời gian đầu với VND. Nhất là hiện tại, tỷ giá đã rất cận trần. Và không chỉ những đồng tiền FX-rate target, các quốc gia như EU (Liên minh châu Âu), JP (Nhật Bản) cũng chờ Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) hạ ls để hạ nhiều hơn =)). Nên đâm ra, cái này đúng là rất phức tạp, nhưng tác động đầu tiên là không dễ dàng.