Hề hước là báo chí cứ lặp đi lặp lại con số 300 nghìn tỷ mà VTP (Vinpearl) gây ra cho SCB, khiến người ta nghĩ SBV (Ngân hàng Nhà nước) phải “bơm tiền” để cứu, dẫn đến “thuế lạm phát.” Sợ thật, đúng là hề!
Đầu tiên, khoản 300 nghìn tỷ đến từ việc định giá lại các tài sản BĐS (bất động sản) với dư nợ hiện tại của nhóm VTP. Không phải Bank (ngân hàng) mất luôn 300 nghìn tỷ, càng không có nghĩa SBV phải bơm ra 300 nghìn tỷ để cứu VTP.
Vấn đề khi cứu một ngân hàng 0 đồng như lâu nay là: “Để ngân hàng đó tiếp tục hoạt động” với chi phí tái cấp vốn hợp lý, rồi xử lý dần tài sản.

SBV phải “bơm” ra bao nhiêu tiền?
Nói “bơm tiền” ở đây là nói dở, phải nói “bơm thanh khoản” mới đúng. SCB giờ là 0 đồng, âm vốn, nên tỷ lệ vốn hay thanh khoản bị gạt sang một bên. Ngân hàng chỉ duy trì hoạt động tối thiểu: đóng chi nhánh, giữ các tài sản còn khả năng hoạt động… Số tiền bơm thanh khoản thực tế bao nhiêu thì nội bộ biết, chứ 300 nghìn tỷ kia là con số vớ vẩn. Thực tế ít hơn nhiều.
Bạn rút tiền từ SCB chuyển sang Bank khác trong hệ thống? OK, cứ làm. Lãi suất tiền gửi hiện tại 6%/năm, kỳ 12 tháng. Hệ thống đang dư thừa tiền ngắn hạn: Itb rate ON (lãi suất liên ngân hàng qua đêm) chỉ 0.18%, Citad (cầu tín dụng liên ngân hàng) dương hơn 300 nghìn tỷ, chưa kể bill outstanding (tín phiếu đang lưu hành) đáo hạn. Tiền bạn gửi lại quay về Citad tại SBV, và SBV dùng khoản này tái cấp vốn cho SCB. Đúng là vòng lặp hoàn hảo, tiền vẫn trong system (hệ thống).
Quá trình này lại vô tình làm lợi cho tỷ lệ của Bank bạn rút ra và gửi vào. Nhưng số người như bạn ít, vì ai muốn rút gửi nơi khác thì đã rút từ năm ngoái. Sau 1 năm, SBV vẫn giữ ảnh Phó Thống đốc trên này, nên người gửi cũng chẳng có động lực rút. Chỉ mấy thằng không xu dính túi mới hô hào “sập Bank, rút tiền.” Số này ít. Đây mới là khoản SBV cho SCB vay để duy trì thanh khoản.
Vậy lượng tiền “bơm” ra để giải quyết thanh khoản này rất thấp.

“Bơm tiền” cứu SCB gây lạm phát?
Chuyên gia bảo bơm tiền cứu SCB gây lạm phát, nhưng rõ ràng chẳng hiểu lạm phát tính thế nào.
Trước hết, như vừa nói, lượng tiền thực để duy trì thanh khoản SCB là bí ẩn, tương đương bạn rút ra, SBV bù vào dạng tái cấp. Từ năm ngoái rồi, giờ thử rút nữa xem có mất không.
Tiền bơm thực tế đã ít, thứ nữa là phải hiểu lạm phát thế nào mới rõ. Myth (huyền thoại) vĩ mô là ai cũng nghĩ lạm phát theo công thức MV = PQ (cung tiền × tốc độ lưu chuyển = giá cả × sản lượng). Tăng cung tiền sẽ gây lạm phát. Từ chuyên gia đến tiến sĩ tưởng SBV phải bù 1 triệu tỷ. Nhưng như trên, số tiền ít. Hơn nữa, trong công thức này, Velocity (tốc độ lưu chuyển) đóng vai trò quan trọng.
Tốc độ tăng tín dụng đến tháng 10 chỉ khoảng 6.92%, chưa tới 7%. Không tăng tín dụng, tiền cơ sở tăng tí thì lạm phát tổng cầu kiểu gì?
Quan trọng hơn, rổ lạm phát Việt Nam (Hình 2) có 33.56% là lương thực thực phẩm, phụ thuộc giá nguyên vật liệu (NVL) đầu vào, và 18% là utility (dịch vụ công), được Nhà nước fixed (định giá). Lấy đâu ra lạm phát tổng cầu do bơm tiền? “Thuế lạm phát” từ đâu? Chỉ khi không kiềm được tỷ giá mới có chuyện lạm phát, như năm 2022 khi giá NVL đầu vào tăng.

Kết luận:
Đúng là hề hước khi nghĩ SBV bỏ 300-400 nghìn tỷ tái cấp vốn cho Bank. Trong lịch sử chính sách tiền tệ, SBV còn chưa góp vốn thêm cho Bank 0 đồng, nói gì vài trăm nghìn tỷ. Phần sau mình sẽ viết rõ hơn về tác động ngắn hạn và dài hạn của SCB, để tránh mọi người nghe mấy mớ dân túy lung tung. Mượn ảnh Phó Thống đốc làm gợi ý nhé!